Tần số âm thanh là thông số kỹ thuật quen thuộc thường xuất hiện trên các thiết bị như amply, cục đẩy công suất, micro hay các dòng loa từ loa âm trần thông báo cho đến loa array cao cấp sử dụng cho không gian hội trường chuyên nghiệp. Thông số này quyết định đến chất lượng âm thanh truyền tải đến tai người nghe, dải, dải tần số âm thanh càng rộng thì âm thanh càng sắc bén, chi tiết và mềm mại nhất. Vậy để hiểu rõ được tần số âm thanh là gì, dải tần số âm thanh như thế nào là tốt nhất, hãy cùng ITC Audio đi tìm hiểu qua nội dung bài viết dưới đây nhé.

Tần số âm thanh là gì?

Trước hết chúng ta sẽ cùng đi tìm hiểu “tần số âm thanh là gì” nhé. Tần số âm thanh được viết tắt là AF, dùng để chỉ tần số âm thanh mà con người có thể nghe được. Đây là một đại lượng đặc trưng thể hiện sự giao động trong một chu kì có tần số mà con người có thể nghe được. Thính giác của con người có thể nghe được âm thanh từ 20hz-20kHz, tức là khi đó, sóng âm thanh sẽ dao động trong khoảng 20 đến 20.000 lần trong mỗi giây.

Tần số âm thanh để chỉ tần số mà con người có thể nghe được, trong khoảng 20Hz-20kHz
Tần số âm thanh để chỉ tần số mà con người có thể nghe được, trong khoảng 20Hz-20kHz

Tần số được đo bằng đơn bị hertz (Hz), đại điện cho số chu kì dao động trong một giây. Tần số âm thanh quyết định đến độ cao, thấp của âm thanh. Tần số càng cao thì âm thanh càng cao (âm bổng), cũng chính là những nốt lên cao của ca sĩ mà chúng ta thường thấy. Ngược lại, tần số càng thấp thì âm thanh càng thấp, có sự trầm, ấm và khoẻ hơn, có dụ về âm thanh tần số thấp chính là tiếng trống, âm thanh có âm điệu “ầm ầm, uỵch” mà chúng ta thường thấy.

Kết luận lại, tần số âm thanh là gì, chính là câu hỏi về dải tần số âm thanh mà thính giác của con người có thể nghe được. Vậy bạn đã tự tin trả lời khi có ai đó hỏi bạn câu hỏi này chưa!

Biểu đồ tần số âm thanh

Như đã giải thích tần số âm thanh là gì, chúng ta đã biết được âm thanh mà con người có thể nghe được là trong dải tần từ 20hz đến 20.000Hz. Nếu âm thanh nằm ngoài dải tần số này thì con người sẽ không nghe được. Các tần số nhỏ hơn 20Hz được gọi là tần số siêu âm, cao hơn 20kHz là tần số siêu thanh.

Các tần số nhỏ hơn 20Hz được gọi là tần số siêu âm, cao hơn 20kHz là tần số siêu thanh
Các tần số nhỏ hơn 20Hz được gọi là tần số siêu âm, cao hơn 20kHz là tần số siêu thanh

Và thực tế, nhiều loài động vật có thể phát ra âm thanh tần số siêu âm hoặc siêu thanh. Chẳng hạn như tần số âm thanh mà loài chó nghe được là 40kHz, điều này cũng lý giải cho việc chúng ta không nghe thấy tiếng còi gọi chó. Đặc biệt, sóng siêu âm được vận dụng hiệu quả nhất phải kể đến loài dơi, dơi sử dụng sóng siêu âm để định hướng đường di chuyển trong bóng tối, thính giác của dơi có thể cảm nhận dải sóng lên tới 80kHz, quá mạnh mẽ.

Tần số âm thanh không chỉ được ứng dụng trong lĩnh vực âm thanh, mà nó còn được áp dụng trong một số lĩnh vực khác nhau như máy siêu âm, công nghệ điều khiển từ xa, trong nghiên cứu khoa học.

Dưới đây là biểu đồ tần số âm thanh mà người nghe được:

Dải tần số âm thanh của loa là gì?

Vậy dải tần số âm thanh của loa là gì, có nó gì khác với dải tần số vừa giải thích ở trên hay không? Thật vậy, dải tần số âm thanh trên loa chính là con số thể hiện sự rung động tuần hoàn của loa, cũng chính là giá trị đo lường cho âm thanh mà loa có thể phát ra, chẳng hạn như dải tần số trên loa là 30Hz-18kHz, trong khi đó mức âm thanh đầu vào nằm trong dải tần số 20hz-20kHz, khi đó tín hiệu âm thanh ở mức tần số thấp nhất sẽ được co lại ở mức 30Hz trở lên, và mức âm thanh tần số lớn nhất sẽ chỉ chạm được đến 18kHz khi đi qua loa mà thôi.

Dải tần số âm thanh trên loa thể hiện mức tần số thấp nhất và mức tần số cao nhất mà loa có thể tái tạo
Dải tần số âm thanh trên loa thể hiện mức tần số thấp nhất và mức tần số cao nhất mà loa có thể tái tạo

Ngoài ra, dải tần số của loa sẽ bao gồm cả những tín hiệu mà con người không thể nghe được, nhưng điều này cũng không cần thiết bởi chỉ cần đáp ứng được mức dải tần số trong phạm vi thính giác thì chiếc loa đó đã đảm bảo được chất lượng cao rồi.

Lý do chúng tôi lý giải điều này là để quý khách hàng có thể đưa ra cân nhắc kĩ lưỡng trước khi quyết định mua bất kì một thiết bị âm thanh nào cho mình.

Các dải tần số âm thanh trên loa

Thông thường, các dải tần số âm thanh sẽ được phân chia thành các khoảng tần số khác nhau, dựa trên bề rộng của phổ âm thanh và phạm vi nghe được của con người. Trong âm nhạc và xử lý âm thanh, dải tần số âm thanh được chia làm 3 dải: dải âm bass, dải âm mid và dải âm treble.

Âm thanh tần số cao (dải treble)

Âm thanh tần số cao hay còn gọi là âm treble, nằm ở phía trên phạm vi nghe của con người. Âm thanh này thường nằm trong dải tần số từ 6kHz – 20kHz. Đặc điểm của âm thanh trong dải tần này có có độ cao trong, thánh thót, giúp bản nhạc có thêm sự tươi sáng và nhịp nhàng hơn. Thông thường, tai người chỉ nghe rõ được âm thanh đến ngưỡng 17kHz, nhưng để tạo thêm sự thánh thót và gia tăng hiệu quả âm nhạc, các thiết bị điện tử âm thanh thường được thiết kế với âm thanh tần số cao lên tới 20kHz.

Dải treble chính là dải âm thanh ở tần số cao, nằm trong khoảng 6kHz - 20kHz có thanh âm trong trẻo, thánh thót
Dải treble chính là dải âm thanh ở tần số cao, nằm trong khoảng 6kHz – 20kHz có thanh âm trong trẻo, thánh thót

Dưới đây là một số đặc điểm về âm thanh tần số cao:

  • Hiệu ứng sắc nét và chi tiết: âm thanh tần số cao bao gồm nhiều chi tiết sắc nét và quan trọng, điều này góp phần mang đến những giai điệu âm nhạc rõ ràng, sống động.
  • Địa hình âm thanh: âm thanh tần số cao đóng vai trò quan trọng trong việc định hình âm thanh và tạo ra môi trường âm thanh rộng lớn. Chẳng hạn như điều chế âm nhạc, âm thanh ở tần số cao có thể giúp làm nổi bật âm vang và âm thanh phụ trong bản nhạc.
  • Tạo cảm giác cho không gian: âm thanh tần số cao còn giúp tái tạo giả lập không gian âm thanh, chẳng hạn như trong quá trình làm nhạc và phối mix âm thanh cho phim truyền hình, nhà sản xuất thường sử dụng âm thanh tần số cao để mô phỏng lại âm thanh tích tắc của tiếng đồng hồ, âm thanh tiếng chó sủa, hoặc tiếng nước chảy, giúp người nghe cảm nhận được sự chân thật, sống động trong từng chi tiết âm thanh.
  • Ứng dụng kỹ thuật: không chỉ dừng lại ở những ứng dụng trong âm nhạc, âm thanh tần số cao còn được ứng dụng trong nhiều ứng dụng kỹ thuật, chẳng hạn như trong hệ thống âm thanh thông báo, trong hệ thống định vị bằng âm thanh và trong các thiết bị kiểm tra, đo lường hiệu quả âm thanh.

Âm thanh dải tần số trung (dải mid)

Âm thanh ở dải tần số trung là những âm thanh phổ biến và thường gặp nhất. Tần số của dải âm này thường trong khoảng 500Hz-6kHz. Những âm thanh hiện hữu xung quanh chúng ta, chẳng hạn như tiếng nói đùa của mọi người, tiếng xe máy, tiếng các độ vật va chạm với nhau đều là âm thanh ở dải tần số trung.

Âm thanh dải tần số trung nằm trong khoảng 500Hz-6kHz, là các âm thanh hiện hữu nhiều nhất xung quanh chúng ta
Âm thanh dải tần số trung nằm trong khoảng 500Hz-6kHz, là các âm thanh hiện hữu nhiều nhất xung quanh chúng ta

Hầu hết các thiết bị âm thanh trên thị trường hiện nay đều đáp ứng được khả năng tái tạo âm thanh ở dải tần số trung, bởi đây là dải âm thanh không có yêu cầu quá nhiều về kĩ thuật và cấu tạo vi mạch hoạt động khá đơn giản. Dải tần số âm thanh trung được chia thành 3 dải tần, bao gồm:

  • Low mid: tần số từ 500Hz-1kHz
  • Mid: tần số từ 1khz-2kHz
  • High Mid: tần số từ 2kHz-6kHz

Dải tần số trung khá quan trọng trong việc tạo ra âm thanh tự nhiên và cân bằng âm thanh tổng thể, đây cũng là phạm vi tần số quan trọng để định dạng âm thanh đặc trưng cho từng loại nhạc cụ.

Âm thanh dải tần số thấp (dải bass)

Dải tần số âm thanh thấp hay còn gọi là dải âm bass, dải âm trầm, đây là những âm thanh nằm trong khoảng tần số thấp hơn dải tần số âm thanh tổng thể. Ví dụ cụ thể về âm trầm để người dùng dễ dàng hình dung đó là các tiếng trống, tiếng sấm vang trời mà ta nghe thấy khi mưa giông xảy ra. Đây là dải âm thanh quan trọng trong nghe nhạc và bất kì hệ thống âm thanh nào bởi nó liên quan đến nhịp điệu, giai điệu và tạo nên sự hoàn hảo cho một bản nhạc.

Dải âm bass là dải tần số âm thanh thấp nhất, nằm trong khoảng 20Hz-500Hz, thường là tiếng trống, tiếng bước chân,...
Dải âm bass là dải tần số âm thanh thấp nhất, nằm trong khoảng 20Hz-500Hz, thường là tiếng trống, tiếng bước chân,…

Dải tần số âm thanh thấp đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra âm trầm mạnh mẽ và những giai điệu thú vị trong âm nhạc. Đặc biệt, âm thanh ở dải tần này thường được tái tạo bởi những loa chuyên dụng như subwoofer, không những tăng thêm sự sống động, chắc khoẻ cho âm điệu mà còn tăng thêm tính chuyên nghiệp đặc biệt là trong các hệ thống âm thanh biểu diễn.

Ví dụ đặc trưng về âm thanh ở dải tần số thấp phải kể đến tiếng bước chân, tiếng trống và một số nhạc cụ khác
Ví dụ đặc trưng về âm thanh ở dải tần số thấp phải kể đến tiếng bước chân, tiếng trống và một số nhạc cụ khác

Một số ứng dụng của âm thanh dải tần số thấp phải kể đến là tạo nên các hiệu ứng âm thanh đặc biệt trong phim, các trò chơi điện tử và giả lập âm thanh đa chiều trong các ứng dụng âm thanh hiện đại khác. Đánh giá chung về chất lượng âm thanh của dải tần số thấp là mang đến cảm giác sâu lắng, mạnh mẽ, tạo nên sự dứt khoát và chắc khoẻ trong từng giai điệu phát ra. Một bản nhạc thiếu đi dải âm thanh tần số thấp, thì chưa được coi là một ca khúc trọn vẹn, chất lượng được.

Tương tự như dải âm trung, âm bass cũng được chia thành 3 dải chính là:

  • Low bass – deep bass: tần số từ 20Hz đến 80Hz
  • Bass từ 80Hz đến 320Hz
  • Upper bass – high bass từ 320Hz đến 500Hz.

Cách lựa chọn loa dựa vào dải tần số âm thanh

Tần số âm thanh không chỉ đơn thuần tác động tới cuộc sống, mà nó còn là thước đo để người dùng lựa chọn ra thiết bị âm thanh phù hợp, là yếu tố để xác định giá trị, chất lượng của một chiếc loa tốt hay chưa tốt. Thông thường lựa chọn ra được dòng loa có dải tần số âm thanh phù hợp, chúng ta cần căn cứ vào nhu cầu sử dụng và các dòng nhạc chủ đạo đưa vào loa. Nếu bạn yêu thích dòng nhạc mạnh mẽ như remix, nostop, hay các bản nhạc EDM viral trên Tiktok thì ưu tiên loa có dải tần số cao (dải âm treble) sẽ thích hợp hơn.

Bạn cần căn cứ vào đặc điểm âm thanh của không gian để đưa ra lựa chọn cho thiết bị phù hợp
Bạn cần căn cứ vào đặc điểm âm thanh của không gian để đưa ra lựa chọn cho thiết bị phù hợp

Còn nếu âm thanh thiên về tái tạo âm nhạc từ các loại nhạc cụ như trống, chất âm sống động, có sự trầm, ấm và nhịp nhàng thì nên ưu tiên dải tần số thấp trên loa nhiều hơn. Loa càng có dải tần số rộng, âm trầm càng có tần số thấp, âm treble càng có tần số cao thì âm thanh thanh phát ra càng hay, đáp ứng khả năng tái tạo nhiều thể loại âm nhạc.

Một ví dụ cụ thể về dải tần số trên loa, các dòng loa âm trần thường có dải tần số hẹp, tập trung nhiều hơn vào dải mid, các tiếng bass và treble sẽ không được rõ ràng và chi tiết như một số dòng loa chuyên dụng. Chính bởi điều này, loa âm trần chỉ thích hợp để sử dụng trong các ứng dụng âm thanh thông báo, âm thanh phát nhạc nền hoặc các dòng nhạc nhẹ, không thích hợp để hát karaoke hay thể hiện các bản nhạc chuyên nghiệp.

Loa trầm tái tạo âm thanh thấp, loa treble tái tạo âm thanh ở tần số cực cao
Loa trầm tái tạo âm thanh thấp, loa treble tái tạo âm thanh ở tần số cực cao

Ngoài loa, thì dải tần số âm thanh cũng là một thông số kỹ thuật đặc biệt quan trọng trên các thiết bị xử lý âm thanh như vang số, mixer, amply. Dải tần càng rộng thì càng đảm bảo được âm thanh hay, chuẩn xác và chất lượng.

Vậy mức an toàn của tần số âm thanh là bao nhiêu?

Như đã giải thích dải tần số âm thanh là gì, chúng ta đều biết phạm vi tần số âm thanh mà con người nghe được trong khoảng từ 20Hz-20kHz, nên âm thanh trong dải tần này phát ra hầu hết không ảnh hưởng đến người nghe.

Mức an toàn của tần số âm thanh chính là cảnh báo không nên nghe tiếng treble trong khoảng thời gian quá lâu
Mức an toàn của tần số âm thanh chính là cảnh báo không nên nghe tiếng treble trong khoảng thời gian quá lâu

Nhưng ngoài ra, nói về mức độ an toàn của tần số âm thanh một cách chính xác hơn, phải kể đến thêm nhiều yếu tố khác, chẳng hạn như độ lớn của âm thanh, thời gian mà thính giác tiếp xúc với âm thanh đó và tần số của chúng. Ví dụ, bạn nghe tiếng treble trong một khoảng thời gian dài, không có âm thanh của dải trung và dải bass đệm vào thì sẽ thấy rất khó chịu, trong một thời gian dài sẽ ảnh hưởng đến thính giác và hệ thần kinh của con người.

Hiểu được tần số âm thanh là gì, bạn nên trang bị sẵn cho mình sự chủ động để ứng biến và phòng ngừa khi cá bất kì tác hại xấu nào từ âm thanh gây ra.

Một số điều bạn chưa biết về tần số âm thanh

Dưới đây là một số điều thú vị về dải tần số âm thanh mà chúng tôi sẽ bật mí tới quý khách hàng:

  • Âm thanh trong dải tần số từ 20Hz-20kHz là âm thanh mà con người có thể nghe được, nhưng khả năng cảm nhận tốt nhất vẫn là trong dải tần 50Hz-16kHz. Càng có tuổi, thì khả năng nghe sẽ giảm đi, hay các vấn đề về thính giác xảy ra sẽ làm ảnh hưởng đến khả năng cảm nhận âm thanh của con người.
  • Tần số âm thanh và cảm giác của con người: âm thanh có tần số thấp hơn 20Hz thường không được nghe thấy, nhưng có thể tạo ra cảm giác rung động trong cơ thể. Điều này thường được sử dụng trong các hệ thống loa siêu trầm để tạo ra một số rung cảm mạnh mẽ cho cảm nhận của con người.
  • Âm thanh với các tần số khác nhau sẽ có thể làm ảnh hưởng đến tâm trạng và tinh thần của con người, âm nhạc càng vui vẻ, năng động thì càng làm tinh thần bớt căng thẳng và thoải mái hơn.
  • Tần số âm thanh được ứng dụng khá phổ biến trong y tế, chẳng hạn như siêu âm sử dụng sóng âm có tần số cao để tạo ra hình ảnh trong y học. Các thiết bị giả lập âm thanh cũng đã được phát triển để giúp những người có vấn đề về thính giác có thể nghe được.
  • Chó và dơi có thể nghe được âm thanh ở dải tần số thấp nằm ngoài phạm vi mà con người nghe thấy. Cá voi có thể nghe thấy được âm thanh trên 20kHz, loài cá này giao tiếp với nhau bằng sóng âm, thú vị phải không!
  • Tần số âm thanh mà con người phát ra chỉ nằm trong khoảng 250Hz – 4000Hz.

Trên đây là toàn bộ thông tin về chủ đề tần số âm thanh là gì, cùng toàn bộ những kiến thức có liên quan, hy vọng thông tin mà chúng tôi cung cấp sẽ mang đến cho quý khách hàng nhiều thông tin và am hiểu hơn về lĩnh vực âm thanh. Và nếu còn bất kì thắc mắc, hay câu hỏi nào, hãy để lại bình luận phía dưới cho chúng tôi biết nhé. ITC Audio sẵn lòng phục vụ quý khách 24/7.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *